Love it or leave it

In de VS schijnt onder wat reactionaire “patrioten” een vrij standaard antwoord te bestaan op iedere vorm van kritiek op de VS:

In de jaren ‘80 van de vorige eeuw maakten de Dead Kennedys, een californische punkband, daar een bijtend commentaar op in hun tekst “Stars & Stripes of corruption”. De tekst is nog steeds opmerkelijk actueel, maar zeker niet alleen voor de VS.

Finally got to Washington in the middle of the night
I couldn’t wait
I headed straight for the Capitol Mall
My heart began to pound
Yahoo! It really exists
The American International Pictures logo

I looked up at that Capitol Building
Couldn’t help but wonder why
I felt like saying “Hello, old friend”

Walked up the hill to touch it
Then I unzipped my pants
And pissed on it when nobody was looking

Like a great eternal Klansman
With his two flashing red eyes
Turn around he’s always watching
The Washington monument pricks the sky
With flags like pubic hair ringed ’round the bottom

The symbols of our heritage
Lit up proudly in the night
Somehow fits to see the homeless people
Passed out on the lawn

So this is where it happens
The power games and bribes
All lobbying for a piece of ass

Of the stars and stripes of corruption
Makes me feel so ashamed
To be an American
When we’re too stuck up to learn from our mistakes
Trying to start another Viet Nam
Whilke fiddling while Rome burns at home
The Boss says, “You’re laid off. Blame the Japanese”
“America’s back,” alright
At the game it plays the worst
Strip mining the world like a slave plantation

No wonder others hate us
And the Hitlers we handpick
To bleed their people dry
For our evil empire

The drug we’re fed
To make us like it
Is God and country with a band

People we know who should know better
Howl, “America rules. Let’s go to war!”
Business scams are what’s worth dying for

Are the Soviets our worst enemy?
We’re destroying ourselves instead
Who cares about our civil rights
As long as I get paid?

The blind Me-Generation
Doesn’t care if life’s a lie

so easily used, so proud to enforce

The stars and stripes of corruption
Let’s bring it all down!
Tell me who’s the real patriots
The Archie Bunker slobs waving flags?
Or the people with the guts to work
For some real change
Rednecks and bombs don’t make us strong
We loot the world, yet we can’t even feed ourselves
Our real test of strength is caring
Not the wartoys we sell the world
Just carry on, thankful to be farmed like worms
Old glory for a blanket
As you suck on your thumbs

Real freedom scares you
‘Cos it means responsibility

So you chicken out and threaten me

Saying, “Love it or leave it”
I’ll get beat up if I criticize it
You say you’ll fight to the death
To save your worthless flag

If you want a banana republic that bad
Why don’t you go move to one
But what can just one of us do?
Against all that money and power
Trying to crush us into roaches?

We won’t destroy society in a day
Until we change ourselves first
From the inside out

We can start by not lying so much
And treating other people like dirt
It’s easy not to base our lives
On how much we can scam

And you know
It feels good to lift that monkey off our backs

I’m thankful I live in a place
Where I can say the things I do
Without being taken out and shot
So I’m on guard against the goons
Trying to take my rights away
We’ve got to rise above the need for cops and laws

Let kids learn communication
Instead of schools pushing competition
How about more art and theater instead of sports?

People will always do drugs
Let’s legalize them
Crime drops when the mob can’t price them
Budget’s in the red?
Let’s tax religion

No one will do it for us
We’ll just have to fix ourselves
Honesty ain’t all that hard
Just put Rambo back inside your pants
Causing trouble for the system is much more fun

Thank you for the toilet paper
But your flag is meaningless to me
Look around, we’re all people
Who needs countries anyway?

Our land, I love it too
I think I love it more than you
I care enough to fight

The stars and stripes of corruption
Let’s bring it all down!
If we don’t try
If we just lie
If we can’t find
A way to do it better than this
Who will?

Wie werkelijk van zijn/haar land houdt, maar evenzeer wie werkelijk van zijn/haar kerk houdt, levert kritiek waar dat aan de orde is. Wie tot zich laat doordringen wat in de Kerk in Ierland is gebeurd, en wie bedenkt hoe de lokale kerkleiding daar mee is omgegaan snapt al heel snel dat degenen die haar hadden moeten leiden, in werkelijkheid hebben gewerkt om haar te vernietigen. Op de site van Kattekliek zegt ene Arjan heel politiek correct dat de leiding van de RKK tegenwoordig niet uit geboefte bestaat. Heel politiek correct, maar wie volgt wat nu over Ierland boven tafel komt, wie gevolgd heeft wat in Amerika en Australie boven tafel kwam, mag zich ernstig afvragen of er niet aardig wat geboefte tussen zit. En terecht stelt Observatrix de retorische vraag: waarom moeten we geloven dat in andere landen dezelfde houding van zwijgen ten koste van alles en iedereen over wat er ook maar mis ging of gaat in de kerk niet de norm is.

Wie in de tijd van de Vietnam-oorlog in de VS de vraag stelde of alles wat daar gebeurde nou wel helemaal netjes was, kon rekenen op het verwijt van “niet patriotistisch” zijn. Diezelfde benadering maakte enkele decennia later dat de grondrechten van arabieren in de VS met voeten getreden werden, en een onzalige oorlog werd begonnen in Irak: wie protesteerde was anti-amerikaans.

Protesteer vandaag de dag tegen de keiharde onderdrukking van Palestijnen door Israël, en je kritiek wordt gesmoord in een tegenverwijt dat je anti-Israël bent.

En inderdaad, wie kritiek heeft op de kerk, of zelfs maar kritische vragen durft te stellen bij pakweg het management van de ene bisschop, of de wat hypocriete verhouding tussen uitspraken over fiscale constructies enerzijds en eigen activiteiten anderzijds, krijgt voornamelijk de vraag maar gewoon te zwijgen.

Je kop in het zand steken, kritiek pareren met aanvallen op de persoon of gewoon negeren, is dat arrogant of onwaarschijnlijk dom? Kan beiden, maar Ierland laat vandaag de dag weer eens zien wat de gevolgen zijn.

Love it or leave it? Vast wel. Maar als je politiek van arrogantie of domheid ook maar één ziel de Kerk uit jaagt, zou je dan met een gerust hart aan de hemelpoort aankloppen?

Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, plena judicii ?

21 Hoe is de getrouwe veste toch een hoer geworden?

Zij was vol van recht, en gerechtigheid woonde in haar;

nu vindt men er niets dan moordenaars.

22 Uw zilver is metaalschuim geworden,

uw wijn is met water vermengd.

23 Uw leiders zijn rebellen, handlangers van dieven.

Iedereen is op steekpenningen uit en aast op geschenken.

Wezen verschaffen zij geen recht en de zaak van de weduwen krijgt bij hen geen gehoor.

24 Daarom luidt de godsspraak van de Heer, de HEER van de machten, de Sterke van Israël:

‘Wee, Ik ga mij wreken op mijn tegenstanders, mijn woede koelen op mijn vijanden.

25 Ik keer mijn hand tegen u: zoals met loog ga Ik uw schuim zuiveren en al uw afval verwijderen.

26 Uw rechters maak Ik als vroeger, uw raadsheren weer als voorheen.

Dan zal men u de stad van gerechtigheid noemen, de getrouwe veste. (Jesaja 1)

Als in de Bijbel echte hoeren voorkomen, dan is dat opmerkelijk genoeg zelden negatief. Rachab wordt zelfs bijzonder positief beschreven in het Oude Testament, waarna ze in het Nieuwe Testament gekend wordt als voorouder van Christus, als voorbeeld van redding door geloof en werken.

Maar als de Schrift de hoer als beeld gebruikt, liggen de kaarten heel anders. Direct al in het eerste hoofdstuk van Jesaja komen we het beeld tegen: de getrouwe veste is een hoer geworden. Onrecht heerst in Jeruzalem, en God staat op het punt hardhandig in te grijpen.

Ook Jeremia gebruikt dit beeld:

1 Als een man zijn vrouw wegstuurt en zij gaat weg

en trouwt met een ander, neemt hij haar dan nog terug?

Is dit land dan niet ontheiligd?

En u laat zich in met allerlei minnaars

en u wilt bij Mij terugkomen

– godsspraak van de HEER.

2 Is er op de heuvels een plek,

waar u niet werd onteerd?

Langs de kant van de weg zit u te wachten

zoals een Arabier in de woestijn.

Zo hebt u het land ontheiligd door uw hoerige losbandigheid.

3 Toen de regen uitbleef

en ook de late regen niet kwam,

bleef uw blik onbeschaamd,

zoals die van een hoer.

4 En nog durft u te roepen:

“U bent mijn vader,

de vriend van mijn jeugd.

5 Hij blijft niet kwaad;

Hij blijft niet zinnen op wraak.”

Dat zijn uw woorden, en ondertussen bedrijft u het ene kwaad na het andere.’ (Jeremia 3)

Ook Jeremia wijst op het kwaad dat bedreven wordt, en net als Jesaja denkt hij daarbij niet alleen aan sociaal onrecht, maar vóór alles aan afgoderij. Het is geen toeval dat Job, als hij uitlegt waarom het zo onrechtvaardig is dat God hem straft, als eerste in gaat op afgoderij:

4 Maar Hij ziet toch hoe ik leef,

telt toch al mijn stappen?

5 Liet ik mij ooit in met afgoden

of was ik uit op zulk bedrog?

6 Als God mij eerlijk weegt

moet Hij weten wat ik waard ben.

7 Als ik stappen zet naast de weg,

als mijn hart doet wat mijn ogen begeren,

als ik inderdaad vuile handen heb,

8 laat dan een ander eten wat ik heb gezaaid,

uitrukken wat ik heb geplant.

9 Als mijn hart zich liet verleiden door een vrouw

en ik zat te loeren aan de deur van mijn buurman,

10 laat dan mijn vrouw koren malen voor een ander,

laat anderen haar dan maar bezitten.

11 Want zoiets is ontucht,

een misdaad die voor de rechter gebracht dient te worden,

12 een dodelijk vuur dat almaar verder vreet

en al mijn bezittingen zou verslinden. (Job 31)

De psalmist zegt het letterlijk: afgoderij IS ontucht.

36 Aan hun afgoden brachten zij goddelijke eer;

dat werd hun valstrik en ongeluk.

37 Zij offerden hun zonen en dochters,

als een offer voor die idolen.

38 Onschuldig bloed vergoten zij,

het bloed van hun zonen en dochters,

als offer aan de goden van Kanaän,

zodat hun land door dit bloed werd ontwijd.

39 Zo werden zij zelf onrein:

door die riten pleegden zij ontucht. (psalm 106)

En het is om die ontucht dat Jeremia aan Juda de ballingschap zal aanzeggen.

25 Dat is het lot, dat Ik u heb toegemeten – godsspraak van de HEER – omdat u Mij vergeten bent en op afgoden vertrouwt. 26 Ikzelf haal uw kleed omhoog, tot over uw hoofd, zodat men uw naaktheid kan zien:

27 uw overspel, uw wellust, uw schandelijke ontucht. Op de heuvels en in de vlakte heb Ik afgodsbeelden gezien. Beklaag uzelf, Jeruzalem, wordt u dan nooit eerbaar?’ (Jeremia 13)

Het boek Wijsheid leert dan ook

12 Het begin van de ontucht is de gedachte aan afgodsbeelden, en de uitvinding daarvan is het bederf van het leven. (Wijsheid 14)

Het beeld is krachtig en bekend. Jesaja, Jeremia, en vooral Ezechiel (over wie later meer), gebruiken het beeld veelvuldig en indringend, en we komen het nog op vele andere plaatsen tegen in de Schrift. Maar wel steeds in het Oude Testament.

In het Nieuwe Testament is dit niet langer aanwezig, alleen bij de apostel Paulus komen we het tegen in een nieuwe vorm. In zijn brief aan de Romeinen schrijft hij:

Eveneens hebben de mannen de natuurlijke gemeenschap met vrouwen opgegeven en zijn ze in lust voor elkaar ontbrand: mannen plegen ontucht met mannen. Zo ontvangen zij aan den lijve het verdiende loon voor hun afdwaling. (Romeinen 1)

Niet alleen is de hoer hier vervangen door “ontuchtplegers”, maar veel belangrijker: de ontucht is niet langer beeld van afgoderij, het is de afdwaling zelf die de ontucht oproept. De ontucht is geen beeld meer, maar is straf geworden.

Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan

De steppe zal bloeien.
De steppe zal lachen en juichen.
De rotsen die staan
vanaf de dagen der schepping,
staan vol water, maar dicht,
de rotsen gaan open.
Het water zal stromen,
het water zal tintelen, stralen,
dorstigen komen en drinken,
de steppe zal drinken.
De steppe zal bloeien.
De steppe zal lachen en juichen.

Ja, het was een mooi toekomstbeeld dat Huub Oosterhuis wist te schetsen. En de mannen en vrouwen die vanuit allerlei achtergronden rond die achtste mei 1985 lieten weten dat het allemaal anders moest, wisten zich sterk. Niet die rare Pool die in Rome woonde maakte de dienst uit in de Kerk, nee, zij, de moderne, kritische katholieken waren de Kerk! Overal in de wereld, nou ja, overal in het puisant rijke en seculiere Noord-West Europa dan toch, werd duidelijk: Wij Zijn de Kerk!

De ballingen keren.
Zij keren met blinkende schoven.
Die gingen in rouw
tot aan de einde der aarde,
één voor één, en voorgoed,
die keren in stoeten.
Als beken vol water,
als beken vol toesnellend water,
schietend omlaag van de bergen,
als lachen en juichen.
Die zaaiden in tranen,
die keren met lachen en juichen.

Te lang hadden priesters, bisschoppen en pausen hun machtswellust kunnen botvieren op de gelovigen. Zij hadden de gewone gelovigen onderdrukt en verjaagd, maar nu keerden zij terug. Als de clerus maar eindelijk zijn grip op de Kerk zou loslaten, dan zouden de kerken weer vol lopen, dan was er hoop en toekomst. En alles wat nodig was, was geloven dat het kon.

De dode zal leven.
De dode zal horen: nu leven.
Ten einde gegaan
en onder stenen bedolven:
dode, dode, sta op,
het licht van de morgen.
Een hand zal ons wenken,
een stem zal ons roepen: Ik open
hemel en aarde en afgrond
en wij zullen horen
en wij zullen opstaan
en lachen en juichen en leven.

Natuurlijk, de voormannen van toen, zijn inmiddels verzuurde ouderen geworden, die met dictatoriale starheid hun eigen visie willen dicteren aan een Kerk die geen enkele interesse meer heeft in hun geluid. Maar dat geeft niet, want ze hebben altijd gelijk gehad, toch? Dat de conservatieve priesters en bisschoppen nog steeds weigeren dat in te zien, is eerder een bewijs voor het eeuwige eigen gelijk, dan dat het een reden is om eens na te denken over de houdbaarheid van eigen visies.

Op 31 oktober 2009 kwam de Marienburgvereniging in congres bijeen. Dit laatste restant van de eens zo trotse beweging van “kritische katholieken” publiceerde recent enkele bijdragen van sprekers van dat congres. Wie deze bijdragen goed leest kan niet anders dan de ontluistering van een zelfbenoemde voorhoede van een generatie zien.

Een eerste citaat zegt genoeg:

Dank voor de uitnodiging om voor uw vereniging te spreken; een uitnodiging die mij verheugt omdat die mij in de gelegenheid heeft gesteld en stelt om de Mariënburgvereniging te leren kennen. Eerlijk gezegd heeft in die kennismaking – naast de zeer  plezierige en interessante contacten met de voorzitter – één ding mij soms wat  verrast en verontrust. De mij voorgelegde vraag leek soms nauwelijks een  vraag, tenzij een verzoek om het eens te zijn met de naar voren gebrachte these. De  voorgelegde vraag “waarop baseren de kerkelijke autoriteiten hun bevoegdheid om  de gelovigen gedetailleerde morele voorschriften op te leggen?” is waarschijnlijk ook  eerder te lezen als een uitroep: “waarop baseren ze in hemelsnaam die bevoegdheid?!”, “waar halen ze het vandaan?!”, “zijn ze nu helemaal…”

Dat verontrustte mij in het begin een beetje omdat, of inzoverre dat een manier van spreken lijkt, die doet denken aan het spreken van een autoritaire instantie (een kerk  bijvoorbeeld), die wel vraagtekens schrijft, maar uitroeptekens bedoelt: “waarom doe jij niet wat ik zeg?”. 

Waar deze spreker vervolgens een groot vermogen tot welwillendheid voor zijn gastheren en -dames aan de dag legt, en de heldere kritiek die hij hier uit weer wat intrekt, moet toch geconstateerd worden dat hij de vinger op een uiterst zere plek legt. De “kritische katholieken” zijn precies dat geworden wat zij de Kerk verweten: autoritair, gesloten, volstrekt overtuigd van eigen gelijk en niet bereid tot enige vorm van eerlijk gesprek.

Echt pijnlijk was echter de inleiding door Désanne van Brederode. Hoewel zij zich prima kan vinden in de kritiek van de “kritische katholieken” en zich bepaald géén vriend van de Kerk toont, richt ze haar bikkelharde kritiek zuiver op de “kritische katholieken” zelf. En wel met een boodschap die velen, die door de Marienburgvereniging met veel dedain worden afgewezen als niet serieus te nemen, uit orthodox katholieke hoek al jaren geven: als het jullie dan zo slecht bevalt in de Kerk, verlaat haar dan. Niet omdat we jullie kwijt willen, maar omdat jullie ons kwijt willen. Jullie willen de Kerk niet meer, stop dan je katholiek te noemen, en verlaat haar niet alleen in je hart, maar ook formeel.

Ik citeer Van Brederode:

Kritische katholieken, jawel. Maar hoe zit het met de zelfkritiek? Met belangstelling las ik het door u en voor u uitgegeven tijdschrift Mariënburg, maar mijn belangstelling sloeg gaandeweg om in diepe droefheid. Al die discussies die in de jaren tachtig bij ons thuis, en op het kantoor van mijn vader, en in de koffiekamer van de kerk werden gevoerd, worden nog eens dunnetjes overgedaan – zelfs de belangenvereniging die zich beijvert voor meer respect voor vrouwen die een liefdesrelatie met een priester onderhouden, deed me bijzonder gedateerd, maar vooral ook erg ondoordacht aan. Ooit een minnares van een gehuwde man gehoord, die meer respect voor haar bestaan eist van de wettige, bedrogen echtgenote van haar vriend? Of die het instituut van het burgerlijke, monogame huwelijk aanklaagt, alleen omdat het dit instituut is, deze officiële, gangbare relatievorm, die bigamie en polygamie in de weg staat? Nee, een vrouw die verliefd wordt op een gehuwde man of een celibatair priester en daarbij niet houdt van stiekem gedoe, die haar eigen kinderwens en behoefte aan dagelijks onvoorwaardelijk, -for better and for worse- contact serieus neemt, vraagt haar geliefde gewoon om te kiezen, en doet hij dit niet, dan is het einde verhaal. Of: met het gerommel doorgaan, volkomen afhankelijk van ‘s mans grillen en agenda, en in stilte je wonden likken. Als alle priesters die van een vrouw (of man) houden, de moed hadden om voor die liefde te kiezen en dus uit te treden, dan zou dat een sterker signaal zijn aan Rome, aan het instituut kerk, dan wanneer de geliefden van diezelfde priesters bij het instituut om meer respect gaan smeken. Nu goed, ik wil het hier natuurlijk niet over dit ene interview in uw lijfblad hebben, maar de toon, de teneur ervan is exemplarisch voor de groep.

Maar, maar, maar! Al dat werk van de “kritische katholieken” is toch wel Heel Erg Belangrijk geweest voor de nieuwe generaties, en hun religieuze zoektocht?!?!

Nou, laten we Van Brederode maar weer aan het woord:

Soms lijkt u zo druk bezig met het nadenken en spreken over alle hervormingen die de kerk volgens u zou moeten ondergaan, dat ik me afvraag: komt u nog wel toe aan het hervormen van uzelf? Als lid van een jongere generatie die is opgevoed met alternatieve, oecumenische, meer horizontaal, meer democratisch georganiseerde kerkdiensten, met tafeldiensten waarin brood en wijn brood en wijn bleven en de naam van Jezus steeds minder vaak werd genoemd, om over de woorden Messias of Christus helemaal maar te zwijgen, kan ik alleen maar zeggen dat ik bij mijn religieuze zoektocht weinig aan u heb gehad.

De oecumene hebben ze ernstig bemoeilijkt, de “oecumene over links” is een volmaakte mislukking geworden waarin slechts het opgeven van de eigenheid, en het compleet negeren van het concilie in welker geest deze “kritische katholieken” zeggen te handelen. De communicatie is puur eenzijdig, autoritair en arrogant geworden. En nu staat dan ook nog eens iemand op uit de generatie die later kwam om te vertellen dat ze het gezeur van de “kritische katholieken” niet alleen meer dan beu is, maar dat het haar op geen enkele wijze heeft geholpen.

Hoe lang blijft deze groep zichzelf nog voorliegen, zichzelf haar grote betekenis voor de Kerk wijs maken, en zichzelf een relevantie toedichten die ze simpelweg niet meer heeft, als ze die al ooit gehad heeft?

Wordt het niet tijd, om vóór dit leven voorbij is, werkelijk “in de geest van Vaticanum II” terug te keren tot de Kerk, buiten welke er geen heil is?

Daarom kunnen die mensen niet gered worden, die weten dat de katholieke Kerk door God, door middel van Jezus Christus, gesticht als noodzakelijk en toch weigeren in haar binnen te gaan, of lid van haar te blijven.Volledig lid van de Kerkgemeenschap zijn zij, die in het bezit van de Geest van Christus haar gehele ordening en al de heilsmiddelen, die zij krachtens instelling heeft, aanvaarden, en in haar zichtbaar organisme met Christus, die haar bestuurt door de paus en de bisschoppen, zijn verbonden, nl. door de banden van de geloofdbelijdenis, van de sacramenten en van het kerkelijk bestuur en de kerkelijke gemeenschap. Maar men ontvangt de redding niet, als men, hoewel lid van de Kerk, niet in de liefde volhardt en zó alleen “met het lichaam” binnen de Kerk blijft, en niet “met het hart”.

sola Rahab meretrix vivat

Prostitutie mag het oudste beroep ter wereld zijn, het is bepaald niet een hoog gewaardeerd beroep. In de Bijbel heeft het een sterke symbolische betekenis gekregen, onder andere door Ezechiël, en eigentijdse predikanten zijn zo enthousiast over de symbolische betekenis, dat ze die desnoods terug projecteren op hoeren in de Bijbel, waar die symbolische betekenis volstrekt niet uit de conext blijkt.

Wie zich niet laat leiden door een vooringenomen afkeer van het beroep van prostituee, zal uit de Bijbel al snel moeten concluderen dat het beroep weliswaar wordt afgewezen, maar bepaald niet krachtig. Uit de slotwoorden van het verhaal van Dina en de Sichemieten blijkt wel dat de hoer in laag aanzien staat. In het verhaal van Juda en Tamar grijpt God vernietigend hard in als Onan zich niet aan de zedelijke regels houdt rond huwelijk en voortplanting, maar als Juda een hoer bezoekt volgt geen enkele ingreep. Juda zelf toont zich een weerzinwekkende hypocriet, zelf hoerenbezoeker, wil hij Tamar laten verbranden als ze zwanger blijkt door “ontucht” (NB: het verwijt is ontucht, niet hoererij). Alles loopt goed af, maar opnieuw laat dit verhaal zien dat het beroep van hoer misschien niet in hoog aanzien stond, van harde veroordelingen is nauwelijks sprake. Lees het einde van dit hoofdstuk eens, en zie de scharlaken draad. We zullen later opnieuw een rode draad zien in verband met een hoer. Ditmaal een echte hoer overigens.

Deutoronomium 23,18 zegt volgens de Willibrordvertaling:

Een Israëlitische man of vrouw mag zich niet lenen voor ontucht.

In de grondtekst is echter sprake van een קדש, een “qĕdeshah“, ofwel tempelhoer. Ter vergelijking, in Genesis 38,15, waar duidelijk een hoer in de moderne betekenis wordt bedoeld, is sprake van een  זנה  , een “zanah“. Wat Deutoronomium verbiedt is niet prositutie in de moderne betekenis, maar tempelprostitutie. Sterker, een vers verder wordt duidelijk dat God weliswaar een afschuw heeft van prostitutie of het geld dat daarmee verdiend wordt, maar tegelijk wordt het bestaan van prostitutie als een volstrekt vanzelfsprekend gegeven aanvaard:

Bij het inlossen van uw geloften mag u geen hoerengeld of hondenloon in het huis van de HEER uw God brengen.

De eerste echte hoer die we bij naam tegen komen in de Schrift, is Rahab, of Rachab. Zij woont in Jericho en hoort de verhalen over het volk van Israël dat met grote militaire macht nadert. Om haar leven te redden en dat van haar familie helpt ze enkele verkenners van Jozua, de aanvoerder van Israël. In ruil voor haar hulp, wordt haar leven gespaard:

15 Rachab woonde in een huis in de stadsmuur. Ze liet de spionnen langs een touw door het venster naar beneden zakken. 16 ‘Probeer in de bergen te komen,’ zei ze, ‘anders vinden de achtervolgers jullie. Houd je daar drie dagen schuil, totdat ze teruggekomen zijn. Ga daarna pas weg.’ 17 De mannen zeiden: ‘We zijn niet in alle gevallen gebonden aan de eed die je ons hebt laten zweren. 18 Wanneer we dit land binnentrekken, moet je dit rode koord aan het venster binden waardoor je ons hebt laten zakken. Zorg er dan voor dat je vader en moeder, je broers en je hele verdere familie bij je in huis zijn. 19 Wie van jullie dan naar buiten gaat, is zelf schuldig aan zijn dood. In dat geval zijn we niet aan onze eed gebonden. Maar wordt er ook maar iemand kwaad gedaan die binnen blijft, dan zijn wij schuldig. 20 En we zijn ook niet gebonden aan de eed die je ons hebt laten zweren als je onze plannen verraadt.’ 21 Rachab stemde hiermee in en liet de mannen gaan. En ze bond het rode koord aan het venster. (Jozua 2)

Niet veel later wordt Jericho ingenomen en tot de laatste bejaarde, kind en zelfs vee, uitgemoord. Jozua zegt: “De stad met alles wat erin is moet voor de HEER aan de vernietiging gewijd worden; alleen de hoer Rachab en iedereen die bij haar in huis is mag in leven blijven, omdat zij de verkenners die wij gestuurd hadden heeft verborgen.” (Jozua 6,17)

De hoer wordt niet alleen gespaard, ze wordt opgenomen in Israël. Veel later komen we haar opnieuw tegen:

1 Overzicht van de afstamming van Jezus Christus, zoon van David, zoon van Abraham. 2 Abraham verwekte Isaak, Isaak verwekte Jakob, Jakob verwekte Juda en zijn broers, 3 Juda verwekte Peres en Zerach bij Tamar, Peres verwekte Chesron, Chesron verwekte Aram, 4 Aram verwekte Amminadab, Amminadab verwekte Nachson, Nachson verwekte Salmon,

5 Salmon verwekte Boaz bij Rachab,

Boaz verwekte Obed bij Ruth, Obed verwekte Isaï, 6 Isaï verwekte David, de koning. David verwekte Salomo bij de vrouw van Uria, 7 Salomo verwekte Rechabeam, Rechabeam verwekte Abia, Abia verwekte Asaf, 8 Asaf verwekte Josafat, Josafat verwekte Joram, Joram verwekte Uzzia, 9 Uzzia verwekte Jotam, Jotam verwekte Achaz, Achaz verwekte Hizkia, 10 Hizkia verwekte Manasse, Manasse verwekte Amos, Amos verwekte Josia, 11 Josia verwekte Jechonja en zijn broers ten tijde van de Babylonische ballingschap. 12 Na de Babylonische ballingschap verwekte Jechonja Sealtiël, Sealtiël verwekte Zerubbabel, 13 Zerubbabel verwekte Abiud, Abiud verwekte Eljakim, Eljakim verwekte Azor, 14 Azor verwekte Sadok, Sadok verwekte Achim, Achim verwekte Eliud, 15 Eliud verwekte Eleazar, Eleazar verwekte Mattan, Mattan verwekte Jakob, 16 Jakob verwekte Jozef, de man van Maria. Bij haar werd Jezus verwekt, die Christus genoemd wordt. (Matteus 1)

Jakobus zal opnieuw naar Rachab verwijzen, als meest sprekende bewijs dat Sola Fide in strijd is met de Schrift:

24 Het is duidelijk dat een mens door daden wordt gerechtvaardigd en niet alleen door geloof. 25 Werd ook de hoer Rachab niet gerechtvaardigd vanwege haar daden, omdat zij de spionnen in haar huis opnam en langs een andere weg liet vertrekken? 26 Zoals het lichaam dood is zonder de ziel, zo is het geloof dood zonder de daad. (Jakobus 2)

En inderdaad, het was niet het geloof van Rachab dat haar in de bloedlijn van Jezus Christus plaatste, maar haar daden. Daden, zo zal de oplettende lezer van de Hebreeën-brief er aan toevoegen, die voort kwamen uit geloof. Want

Door haar geloof ontving de hoer Rachab de verkenners gastvrij in haar huis en is ze niet met de ongehoorzame bewoners van haar stad omgekomen. (Hebreeën 11,31)

Inderdaad, daden komen voort uit geloof. Maar die daden, dat laten de verkenners van Jozua al heel duidelijk weten aan Rachab, moeten wel gesteld worden. Zonder die daden blijft het geloof dood. Zonder die daden zou Rachab zijn gedood, en zou zij niet haar plaats in Israël, ja zelfs in de bloedlijn van Jezus Christus hebben kunnen innemen.

Et vidi mulierem ebriam de sanguine sanctorum, et de sanguine martyrum Jesu.

(Als u op de titel van dit artikel klikt, blijkt het citaat uit Apokalyps WEL volledig leesbaar. Wonderlijke fout van WordPress)

Toen ik net met dit blog begon, en ik nog dacht dat ik niet voor 95% over katholieke zaken zou gaan schrijven, schreef ik in een onbewaakt moment “Wat overigens óók niet veranderd is, tussen Imperium Romanum en Imperium Americanum, is dat deze machtige rijken zich het innige gezelschap van de Hoer van Babylon laten aanleunen.  En nee, die Hoer is niet de katholieke Kerk. Maar daarover later meer.” Sindsdien zoemt er zo nu en dan een hommel om mijn hoofd met de vraag “maar wie is ze dan? wie is ze dan? “

In letterlijke zin is die vraag eenvoudig te beantwoorden. De Apokalyps is niet bepaald altijd even helder, maar op dit punt is geen twijfel mogelijk:

 Daar zag ik een vrouw, gezeten op een scharlakenrood beest, dat overdekt was met godslasterlijke namen; het had zeven koppen en tien hoorns. 4 De vrouw was gekleed in purper en scharlaken, en getooid met goud en juwelen en parels. In haar hand hield zij een gouden beker, boordevol met de gruwelijke onreinheden van haar hoererij. 5 Op haar voorhoofd stond een naam geschreven, een geheimzinnige naam: Babylon, de grote stad, de moeder van de hoeren en de gruwelen van de hele aarde. 6 Ik zag dat de vrouw dronken was van het bloed van de heiligen en het bloed van Jezus’ getuigen.

Toen ik haar zag, was ik zeer verbaasd. 7 Maar de engel zei: ‘Waarom verbaast u zich? Ik zal u het geheim verklaren van de vrouw en van het beest waarop zij rijdt, het beest met de zeven koppen en de tien hoorns. 8 Het beest dat u gezien hebt, was, en is niet meer; het zal weer opstijgen uit de afgrond en ten onder gaan. De bewoners van de aarde van wie de namen niet staan opgeschreven in het boek des levens van de grondlegging van de wereld af, zullen zich verbazen bij het zien van het beest, want het was, en is niet, en het zal komen.’ 9 – Hier komt het weer aan op een scherpzinnige geest! – ‘De zeven koppen zijn zeven heuvels, waarop de vrouw gezeten is. (Apok 17)

Nog los van de datering van de Apokalyps, kennis van de christenvervolgingen in het Romeinse rijk, verklaring van de ook genoemde koningen, of het gebruik van de naam Babylon voor Rome: er is maar één mogelijkheid als we horen dat de vrouw is gezeten op zeven heuvels.

De hoer Babylon (NIET de hoer van Babylon) is Rome. Niet de stad, maar de staat.

Naast de letterlijke betekenis, moeten we echter ook dieper kijken:

“Littera gesta docet, quid credas allegoria
Moralis quid agas, quo tendas anagogia”

Wie even rondkijkt op internet zal zien dat in de hoek van protestanten nog wel eens de link wordt gelegd met de RKK. Voor de Getuigen van Jehovah, is de officiële leer dat het alle religies betreft die zich keren tegen “Jehovah”. Wie wat meer leest van individuele getuigen ziet dat veelal ofwel de RKK, ofwel het gehele christendom bedoeld wordt.

Het spreekt vanzelf dat die uitleg onzinnig is, aangezien de Bijbel is geschreven (NT) en samengesteld (OT) door de RKK. Waarom zou de RKK in haar heilige boek een dergelijk bikkelhard verwijt aan zichzelf opnemen?

Of toch?

Wie bijvoorbeeld Ezechiël leest, ziet dat daar Israël een hoer wordt genoemd. Dat heeft het boek Ezechiël niet bepaald uit de hebreeuwse canon gehouden.

We stappen dus niet buiten de mogelijkheden van de Schrift, als we de optie openhouden dat de hoer Babylon wel degelijk de Rooms Katholieke Kerk is. Ik denk dat het betekenisvol is dat de hoer Babylon genoemd wordt “de moeder van de hoeren en de gruwelen van de hele aarde.”

Wat ik zal betogen is dat de hoer Babylon in enge zin inderdaad zinnebeeld is van de Rooms Katholieke Kerk, en in ruime zin van het gehele christendom. De hoeren, dochters van de hoer Babylon, kunnen dan verstaan worden als de talloze christelijke groepen, van Lutheranen tot Getuigen van Jehovah, van Grieks Orthodoxen tot Mormonen.

Betekent dit dat er een mathematische gelijkheid is tussen de hoer Babylon en het christendom? Nee, het gaat slechts om één van de vele beelden van de Kerk. Zo kan evenzeer een ander beeld van de Kerk worden gevonden in de Apokalyps:

Een groot teken verscheen aan de hemel: een vrouw, omkleed met de zon, de maan onder haar voeten en op haar hoofd een kroon van twaalf sterren. 2 Zij was zwanger en schreeuwde in haar weeën en barensnood. 3 Toen verscheen aan de hemel een ander teken: een grote, vuurrode draak. Hij had zeven koppen en tien horens, en op zijn koppen zeven diademen. 4 Zijn staart vaagde een derde deel van de sterren aan de hemel weg en wierp ze op de aarde. De draak stond vóór de vrouw die zou baren, om haar kind te verslinden zodra zij het gebaard had. 5 Zij baarde een kind, een zoon, die alle volken zal weiden met een ijzeren staf. Haar kind werd ijlings weggevoerd naar God en zijn troon. 6 De vrouw vluchtte naar de woestijn, waar God voor haar een plaats had bereid om daar gevoed te worden, twaalfhonderdzestig dagen.

7 Toen brak er in de hemel een oorlog uit. Michaël en zijn engelen vochten tegen de draak, en de draak en zijn engelen vochten terug. 8 Maar zij hielden geen stand en hun plaats werd in de hemel niet meer gevonden. 9 De grote draak werd neergeworpen, de oude slang, die Duivel en Satan heet en de hele wereld misleidt; hij werd neergeworpen op de aarde en zijn engelen met hem. 10 En ik hoorde een stem in de hemel luid roepen: ‘Nu zijn de redding en de macht en het koningschap van onze God gekomen en de heerschappij van zijn Messias, want de aanklager van onze broeders is neergeworpen, hij die hen aanklaagde bij onze God, dag en nacht. 11 Zij hebben hem overwonnen door het bloed van het lam en door het woord van hun getuigenis, want zij waren niet gehecht aan het leven, zelfs niet met de dood voor ogen. 12 Daarom: juich, hemelse sferen, en u die daar woont. Wee u, aarde en zee: de duivel is ziedend van woede naar u afgedaald, want hij weet dat zijn dagen geteld zijn.’

13 Zodra de draak zag dat hij op de aarde was neergeworpen, begon hij de vrouw die het mannelijk kind had gebaard, te vervolgen. 14 Maar aan de vrouw werden de twee vleugels van de grote arend gegeven, om naar de woestijn te vliegen, naar de voor haar bestemde plaats, waar zij buiten het bereik van de slang wordt gevoed, een tijd en twee tijden en een halve tijd. 15 Toen spuwde de slang uit zijn muil de vrouw water na, als een stroom, opdat die stroom haar zou meesleuren. 16 Maar de aarde kwam de vrouw te hulp: zij opende haar mond en verzwolg de stroom die de draak uit zijn muil had gespuwd. 17 Nu ontstak de draak in blinde woede tegen de vrouw. Hij ging weg om oorlog te voeren tegen haar overige kinderen, tegen hen die de geboden van God en het getuigenis van Jezus trouw bewaren. 18 Hij stelde zich op op het strand van de zee. (Apok 12)

Het is zinloos de Kerk gelijk te stellen aan één beeld. Maar het kan zinvol zijn één beeld toe te passen op de Kerk om zo meer te begrijpen van de Kerk. Ik wil daartoe in volgende bijdragen een poging wagen.

BB en BL

Helder is dat “BL” en “BB” elkaar over en weer niet vreselijk aardig vinden.

Dat Erik van Goor meent dat de achtergrond van degene die argumenteert mee moet wegen in de waardering van diens argumenten is een visie die ik niet deel, maar die op zichzelf best redelijk valt te verdedigen, lijkt me. Dat hij weinig oog lijkt te hebben voor volstrekt legitieme redenen om enige mate van anonimiteit te willen handhaven en toch teksten te produceren waar een ander het mee eens of oneens kan zijn is misschien niet een teken van grote bereidheid zich in te leven in de overwegingen van anderen. Maar aan de andere kant, misschien heeft hij zich daarin wel ingeleefd, en komt toch tot zijn conclusies. Hij geeft zijn mening, en niet méér dan dat. Dat lijkt me nogal toelaatbaar.

Het zou kunnen dat ik me door Erik van Goor aangesproken moet weten, maar misschien ook niet. Ik heb recent iets geschreven naar aanleiding van een artikel van Tom Zwitser. Daarbij ben ik op de inhoud in gegaan (waarbij anonimiteit naar mijn idee volstrekt irrelevant is), maar ik ben ook ingegaan op het feit dat Zwitser, kennelijk, een “nieuwe” katholiek is. Hoewel ik e.e.a. zeker niet zie als een oordeel over Zwitser, kan ik me wel voorstellen dat hij dat wel zo ervaart. Aangezien hij over mijn e-mail adres beschikt, hoop en verwacht ik, dat als hij hier mee zit, hij mij daarop zal aanspreken.

Ik kan me ook voorstellen dat hij zich zodanig gekwetst voelt, dat hij meent dat ik eerst maar mijn excuses moet maken, of dat ik onherstelbaar te ver ben gegaan. Alles zo teruglezende: daar waar ik Zwitser onrecht heb aangedaan, mijn welgemeende excuses. Als hij zich onheus behandeld voelt, dan zou ik dat graag vernemen, dan verwijder ik het gewraakte artikel.

Klaagt uw geweten u aan?

http://schoppenkoning.blogspot.com/2009/11/waarom-doen-we-ons-dit-aan4.html

Schoppenkoning zegt het, wat mij betreft, precies raak. Ik voeg er dus niets aan toe, behalve iets wat op zijn blog niet kan: ruimte voor reacties.

Even pluggen

http://permariamadecclesiam.wordpress.com/

Rom 11,18b

Quod si gloriaris : non tu radicem portas, sed radix te.

Wil je je verheffen, bedenk dan dat de wortel jou draagt en niet jij de wortel.

Paulus richt zich in dit citaat tot de heidenen, die zijn toegetreden tot het verbond van Israël, dat vernieuwd is in het Nieuwe Verbond van Jezus Christus. Het is een citaat waar ik vaak aan moet denken als ik “nieuwe katholieken” hoor, die nog maar net toegetreden tot de Kerk hun nieuw gevonden broeders en zusters de maat nemen. Scott Hahn is daar een nogal klinkend voorbeeld van.

 Zou Paulus niet dezelfde woorden gesproken hebben, als hij zag hoe dergelijke bekeerlingen vol passie getuigend van hun nieuwe geloof niet beginnen met luisteren maar met spreken, en dan nog wel in de trant van

Audi, et ego loquar : interrogabo te, et responde mihi. (luister, ik zal spreken, ik stel vragen, probeer eens te antwoorden. Job 42,4)

Ik moest er weer eens aan denken toen ik las hoe Tom Zwitser, kennelijk een recent tot de katholieke Kerk toegetreden auteur, de jarenlange stilte rond Vaticanum II wel even kwam doorbreken in een bijdrage in het Katholiek Nieuwsblad.

Problematisch aan zijn bijdrage is wel een beetje, dat die stilte die hij waarneemt, niet de indruk geeft dat hij zijn oren erg open heeft gehad. Je kan vinden dat discussie pas gehoord moet worden als je het eens bent met de uitkomsten, maar doen alsof Vaticanum II in Nederland niet intensief besproken is, lijkt me wat beperkt. Als enkel voorbeeld: misschien zou het goed zijn de discussie rond Kerk & Ambt eens in ogenschouw te nemen. Het wordt nog een hele kunst te doen alsof die discussie niet een herbeschouwing over Vaticanum II is.

Waar je echt zou wensen dat deze nieuwe katholiek eerst wat zou luisteren, alvorens zo nadrukkelijk het woord te nemen, is als hij beweert

Het volgende katholieke feit is dat we mogen geloven dat de Heilige Geest werkzaam was op het Concilie, zoals ons zelf door Christus is beloofd met betrekking tot zijn Kerk. Maar het wordt moeilijker een stap verder te gaan en te geloven dat het hele Concilie volkomen door de Heilige Geest geleid is, wanneer we bedenken dat juist de moderne bisschoppen daar met een zeer bepaalde agenda naar zijn afgereisd en zeer tevreden terugkwamen. Met de conciliegeschriften in de hand startten ze allerlei zeer dubieuze vernieuwingen op in de bisdommen en ‘preekten de gelovigen de Kerk uit’.

Voor niet-katholieke lezers: wat deze nieuwe katholiek beweert is dat hij, op grond van het gedrag van bisschoppen, “de herders van de Kerk”, wel kan bepalen of de heilige Geest geheel of deels werkzaam was over het concilie. Zelfs anti-paapse protestanten bakken het niet vaak zo bruin. Het is eerder het soort redenering dat je hoort uit de hoek van de Pius X broederschap. Een broederschap die zichzelf buiten de volledige communie van de katholieke Kerk heeft geplaatst, met name door het afwijzen van delen van het concilie Vaticanum II.

Opnieuw geheel in de stijl van de Pius X broederschap, schiet Zwitser opnieuw uit de bocht bij zijn uitspraak

Het derde feit is dat het Concilie uitdrukkelijk als een pastoraal concilie is bijeengeroepen. Er zijn dus geen dogmatische uitspraken gedaan [...]

Om te beginnen is dit natuurlijk een logische fout. Het feit dat een concilie met het ene doel is bijeengeroepen impliceert allerminst dat niet een ander doel bereikt kan zijn. Die denkfout wordt veel, heel veel, gemaakt in kringen die zich kritisch verhouden tot Vaticanum II, maar populariteit van een denkfout maakt de fout niet minder.

Wie zich afvraagt of Vaticanum II dogma’s heeft geformuleerd, is snel klaar. Nergens doet het concilie een uitspraak in de sfeer van Vaticanum I, nergens ook het soort harde veroordelingen zoals we kennen van Trente. Wil dat zeggen dat Vaticanum II géén dogmatische uitspraken heeft gedaan? Het feit dat enkele van haar documenten de aanduiding “dogmatische constitutie” hebben meegekregen, net zoals de documenten waarin de dogma’s van Vaticanum I zijn vervat, doet vermoeden dat de vrijblijvendheid van die documenten wat minder groot is dan Zwitser zich mogelijk realiseert. De andere kant uit redenerend: het feit dat het concilie van Chalcedon niet de expliciete dogma-formuleringen van Vaticanum I, niet de harde veroordelingen van Trente en evenmin de aanduiding “dogmatische constitutie” van Vaticanum I en II gebruikt, zal, mag ik hopen, toch geen reden zijn om het dogma over de twee naturen van Christus niet als dogma te bezien? De werkelijkheid is dat verschillende concilies zich op verschillende manieren uitspreken, maar dat het dogmatisch karakter van uitspraken steeds voldoende duidelijk is voor wie in gehoorzaamheid aan het leergezag wil verstaan.

Zwitser presenteert zich nadrukkelijk als conservatief, als vijandig tegenover het modernisme. Je krijgt de indruk dat zijn gang naar het katholieke geloof daar mee samen hangt. Het lijkt er op dat hij in het katholieke geloof een zekerheid zoekt, die me overigens wel vaker is opgevallen onder “nieuwe katholieken”, als zou de katholieke leer een zekere set ondubbelzinnige waarheden presenteren die geen nadere interpretatie behoeven. Opnieuw is het echter Zwitser die zijn eigen visie als feit opdringt aan de katholieke werkelijkheid:

Ware dogmatiek kan slechts eenduidig zijn en tegenover de eenduidige katholieke dogmatiek staan meerduidige protestantse en evangelicale ‘dogmatieken’.

Zonder hier al te diep op in te gaan: als het zo simpel was, waarom studeren dan nog dagelijks zovele priesters en theologen op het vakgebied “dogmatiek”?

Is het nu erg, zo’n enthousiaste nieuwe katholiek, die graag zijn visies de wereld in slingert met een toonzetting alsof hij de aartsbisschop zelve is? Welnee. Het is een houding die je bij wel meer bekeerlingen ziet, een beetje zoals de fanatiekste bestrijders van tabak ex-rokers zijn. En het is een houding die in de praktijk wel slijt. Het is alleen zo jammer, omdat het de werkelijke toetreding tot de gemeenschap van de katholieke Kerk hindert.

Je afzetten tegen je nieuw gevonden familie, iedere pleegouder, iedere ouder van adoptiekinderen, kan er van meepraten. Het pleegkind, het adoptiekind, moet de grenzen opzoeken, moet een tijdje lelijk doen, om te toetsen of de nieuwe familie wel zo trouw en liefdevol is als ze belooft. Een kleuter die een paar keer heel dapper “poep” of “scheet” roept, doet dat niet omdat het een ongemanierd kind is, maar om te toetsen of het zal worden behandeld zoals de biologische “broertjes en zusjes”: straf voor de misdraging, gevat in oprechte ouderlijke liefde.

Het lijkt me aan zowel de biologische broertjes en zusjes, de “katholieken van huis uit”, als aan de al eerder tot het gezin toegetreden broertjes en zusjes een belangrijke opdracht om de ouders hierin bij te staan. Vanuit oprechte broederliefde duidelijk maken dat we in ons gezin graag een zeker decorum bewaren, hoezeer we het ook met elkaar oneens kunnen en mogen zijn.

Loyaliteit en verantwoording

De aartsbisschop heft zijn eigen priesteropleiding op, en doet dat op kerkrechterlijk bedenkelijke wijze. Hij communiceert beroerd met zijn collega-bisschoppen en hij staat toe dat tot op de dag van vandaag fondsen worden geworven voor de opgeheven opleiding. Aangezien internet een vluchtig medium is, citeer ik maar wat vandaag, 4 november 2009, op de site staat. Dus NADAT breed bekend is dat de opleiding gesloten zal worden, NADAT dus bekend is dat van een verhuizing naar Zeist géén sprake zal zijn, NADAT dus bekend is dat geld werven voor die verhuizing geen zin heeft, staat daar te lezen:

Het Ariënskonvikt, de priesteropleiding van het Aartsbisdom Utrecht, zal zijn zetel verplaatsen naar het pand van het voormalige Philosophicum Dijnselburg te Zeist. Deze verhuizing vindt waarschijnlijk in de loop van 2010 of 2011 plaats. Staf en studenten van het Ariënskonvikt zijn nu verdeeld over drie panden in de Utrechtse binnenstad. Met de verhuizing kan de priesteropleiding onder één dak worden gevestigd, waarmee de opleiding een meer aansprekende uitstraling krijgt.
Maar iedereen weet: verhuizen kost geld, veel geld. Het gebouw is jarenlang gebruikt door het aartsbisdom voor de diocesane diensten en vormingswerk, nu moeten de kamers worden opgeknapt en geschikt worden gemaakt voor de bewoning door de priesterstudenten. Dat betekent heel concreet verhuiskosten en inrichtingskosten: van schilderwerk tot het leggen van vloerbedekking.

Kortom, het aartsbisdom werft actief geld voor een niet bestaand doel. Ik moet Observatrix hierin helaas corrigeren: het is niet “tot voor zeer kort” maar “tot op de dag van vandaag”.

Gelukkig besteed het uiterst serieuze journalistieke medium Katholiek Nieuwsblad aandacht aan deze kwestie. Heel scherp leggen haar journalisten het aartsbisdom het vuur aan de schenen, zodat zij kunnen melden:

Zuijdwijk kan zich voorstellen dat individuele donateurs, die expliciet gegeven hebben voor een opleiding in hun eigen bisdom, vragen hebben. Indien gewenst wordt met hen “een nette regeling” getroffen, aldus de kanselier.

In 2008 maakte het aartsbisdom bekend zijn priesteropleiding te verplaatsen naar het voormalige Philosphicum Dijnselburg in Zeist. Die verhuizing is nu van de baan, maar voor Dijnselburg is het uitblijven ervan “geen drama”, zegt Zuijdwijk.

Ja, gelukkig hebben we nog kritische journalisten bij het KN, heel wat beter dan die vervelende bloggers.

Wat op dit moment gebeurt met de priesteropleidingen in een groot deel van de Nederlandse kerkprovincie is misschien verstandig, misschien niet. Iedereen die daarover stellige uitspraken doet, moet dat doen op basis van beperkte kennis van de feiten. Observatrix legt de nadruk op de kerkrechterlijke kant van de zaak, van het feit dat de aartsbisschop zich als een potentaat gedraagt en daarmee het beeld van de orthodoxie in de RKK, wéér, wéér, ja, wéér, schade toebrengt.  Claves Regni maakt zich met name zorgen over de gevolgen voor de statuur van het aartsbisdom nu haar priesteropleiding verdwijnt. En Schoppenkoning toont zich ingenomen met de gezette stap, meent ook te weten dat dit de enig mogelijke stap was, maar erkent wel dat de aartsbisschop zich een slecht communicator en een slecht manager toont.

Ik zal aan die meningen niets toevoegen. Ik heb in algemenere zin al eerder gewezen op de noodzaak dat ook bisdommen en parochies zich helder verantwoorden richting degenen die voor de inkomsten zorgen. Daartoe bestaat een canonieke plicht, maar zoals Observatrix al heeft laten zien, canonieke plichten hebben kennelijk niet zoveel betekenis.

Dit alles legt wel een groot probleem bloot voor orthodoxe katholieken. Je kan onmogelijk orthodox katholiek zijn zonder tevens loyaal te zijn aan de Kerk. En die Kerk is de katholieke Kerk, herkenbaar aan, zoals Lumen Gentium het zegt:

…bestuurt door de paus en de bisschoppen, zijn verbonden, nl. door de banden van de geloofdbelijdenis, van de sacramenten en van het kerkelijk bestuur en de kerkelijke gemeenschap…

Een orthodox katholiek kan simpelweg niet anders dan zich verenigen met het bestuur door paus en bisschoppen. Zonder dat, is men niet langer orthodox katholiek, sterker, zonder dat is men simpelweg niet volledig lid van de Kerk van Christus.

Het is op grond hiervan dat Schoppenkoning zijn commentaar op het falen van de aartsbisschop als manager en communicator kan openen met een wat denigrerende opmerking richting bloggers die doen wat bijvoorbeeld het Katholiek Nieuwsblad nalaat. Die overigens ook precies doen wat Schoppenkoning zelf doet, hij schaart zichzelf feitelijk onder dezelfde groep bloggers.

Vrijzinnige katholieken hebben jarenlang zichzelf neergezet als “loyaal-kritisch”, en geconstateerd dat de bisschoppen daar niet van houden. Mij ontgaat volledig waarom het voor orthodox katholieken niet mogelijk zou zijn een dergelijke loyaal-kritische houding in te nemen.

Sterker, het past volledig in “de geest van Vaticanum II”, en in de leer van de katholieke Kerk van 20 eeuwen. Loyaliteit is niet hetzelfde als hersenloze volgzaamheid. Maar veel belangrijker: loyaliteit aan de Kerk is niet hetzelfde als loyaliteit aan individuele personen. De Kerk heeft pausen gekend die ronduit ketters waren. Moeten we, uit loyaliteit, doen alsof dat niet zo is? En als een bisschop, ook al noemt hij zichzelf orthodox, inhoudelijk heterodoxie toelaat of zelfs bevordert, als hij het canoniek recht met voeten treedt, als hij weigert inzicht te geven in de kennelijk deplorabele (financiële) staat van zijn bisdom, moeten leken dan maar zwijgen? Omdat ze zo loyaal zijn? Of misschien omdat ze leek zijn?

Nee, een orthodox katholiek dient loyaal te zijn aan de Kerk van Christus, die zich bevindt in de structuren die samen de Rooms Katholieke Kerk vormen. En die loyaliteit vereist (zie Vaticanum II!) een kritische houding. Laten bisschoppen, en andere geestelijken, zich hoeden voor de boodschap dat leken dienen te zwijgen, want die boodschap is werkelijk niet-loyaal aan de Kerk.